D.UI.K IN DE UITDAGING:
motiveer leerlingen om zelf te leren

D – doelgericht

UI – uitproberen!

K – kijken

Gepersonaliseerd

Passend onderwijs, adaptieve leerroutes, gepersonaliseerd leren, aansluiten bij de belevingswereld…allemaal termen die gebruikt worden om aan te geven dat het onderwijs leerlinggericht is in plaats van gestuurd door de leraar. Op veel scholen is dit alleen nog niet de dagelijkse realiteit. De wil is er wel, maar de praktijk nog lang niet. Hoe kom je nu tot gepersonaliseerd onderwijs? Wil je daarin echt een individuele leerroute voor iedere leerling? Of start je met niveau-groepen waarbij je de leerlingen wel meer op maat kunt bedienen. Idealiter wil je natuurlijk de leerling op maat bedienen. Maar in de praktijk is dit niet altijd haalbaar. Maar geef toe, er is wel meer haalbaar dan nu. Ga je mee op ontdekkingstocht hoe dat te bereiken is? Duik je in het diepe? Door te Doen, Uitproberen en vooral te Kijken naar het resultaat kom je al een heel eind.

Leerlijnen

Inzicht in de leerlijn, wat is de volgende stap in het ontwikkelingsproces en welke vaardigheden zijn daarvoor belangrijk, is essentieel bij het aanbieden van gepersonaliseerd leren. Niet meer klakkeloos de methode volgen, maar goed kijken naar hoe iets geleerd kan worden en wat je geleerd hebt. Om onderwijs te plannen heb je daarom een visuele leerlijn nodig. Daarin hoeft niet vastgelegd te worden wat je op welk moment exact aan gaat bieden, maar wel wat de leerdoelen zijn die elkaar opvolgen of die parallel aan elkaar lopen. Ook is het mooi om inzichtelijk te hebben welke verbanden er zijn tussen verschillende vaardigheden. Zo kun je ook zien of het ene vak raakvlakken heeft met het andere. Als een leerling iets geleerd heeft, is het daarnaast heel belangrijk om vast te leggen hoe er geleerd is. Dit kan bijvoorbeeld in een portfolio. Zo krijg je inzicht in je leerproces en weet je wat je leert en waarom.

21e eeuwse vaardigheden

Dat er naast de vakvaardigheden ook vaardigheden zoals probleem oplossen, ICT-vaardigheden, samenwerken en creatief denken belangrijk zijn, is iedereen het wel over eens. Maar hoe geef je deze vaardigheden nu een plaats in je onderwijs? Door je bewust te zijn van de vaardigheden en bij het vormgeven van je lessen rekening te houden met de vaardigheden, kom je al een heel eind. Als je dan ook nog vastlegt welke vaardigheden aan bod zijn gekomen, dan kun je regelmatig even bekijken of alle vaardigheden regelmatig aan bod komen. Is dat niet het geval? Dan is het tijd om daarmee aan de slag te gaan!

Leraar als coach

Ga eens bij jezelf te rade. Hoe leer jij het liefst? Wil jij dat iemand je van A tot Z gaat vertellen wat je moet doen? Of leer je door zelf actief bezig te zijn? De ene persoon heeft meer behoefte aan sturing dan de ander. Als begeleider van een lerende is het belangrijk dat je inschat in hoeverre je iemand kunt laten gaan of dat diegene begeleiding nodig heeft. Als coach bekijk je dit individueel en pas je daarop je onderwijs aan. Hier kun je al op kleine schaal en per direct mee beginnen. Ook als manager is het belangrijk dat je je opstelt als coach en niet als sturende leider als je wil dat dit in het onderwijs ook tot uitdrukking komt.

Digitaal en creatief

Veel scholen hebben digitale middelen ingevoerd. Digitale schoolborden, tablets met talloze apps, lessen mediawijsheid, een online leeromgeving en adaptieve software. Als je toewerkt naar een gepersonaliseerde leeromgeving, kijk dan ook kritisch naar je digitale middelen. Laat dit naadloos op elkaar aansluiten. Sterker nog, de digitale middelen en creatieve manier van onderwijs maken met deze middelen, kunnen het proces naar gepersonaliseerd leren ondersteunen en versterken. Leerlingen een film laten maken over een moeilijk onderwerp, hun leerproces in een stripverhaal laten vormgeven of samen een mindmap laten maken zorgt vaak voor een groter leereffect dan reguliere methoden. Onderwijs ervaren in plaats van onderwijs ondergaan.